سید محمدکاظم سجادپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در ۳ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۳ خرداد ۱۴۰۵)، مجمع عمومی سازمان ملل صحنه جالبی از کنش و واکنشهای مربوط به روابط بینالمللی معاصر بود.
ادامه مطلب
در میانه تشدید تنشهای خلیج فارس و تلاش آمریکا برای انتقال بحران از میدان نظامی به عرصه حقوقی شورای امنیت، ذیل تهیه پیشنویس قطعنامه مشترک ضدایرانی به همراه بحرین، اکنون نوعی وزنکشی کمسابقه سیاسی و دیپلماتیک میان دو بلوک قدرت در حال شکلگیری است.
ادامه مطلب
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی تلاش میکند ناکامی شورای امنیت را بهعنوان یک «بحران نهادگرایی» بررسی کند؛ ابتدا مفاهیم و مبانی نظری نئولیبرالیسم نهادی را مرور میکند، سپس آن را در بستر واقعی بحران غزه به کار میگیرد و در پایان ظرفیتها و محدودیتهای این نظریه در توضیح وضعیت کنونی را نقد میکند.
ادامه مطلب
سید محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: به نظر میرسد جمهوری اسلامی باید گزارش جدید آژانس را به عنوان شروع یک تهدید بزرگ نظامی و سیاسی تلقی کند و در راهبرد ابهام هستهای خود تجدید نظر اساسی کند.
ادامه مطلب
نشست این هفته شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار است یکی از مهمترین نشانههای پایان یک عصر در پرونده هستهای ایران را رسمیت ببخشد؛ عصری که با قطعنامه ۲۲۳۱ و تعهدات برجامی تعریف میشد و اکنون پس از ۱۰ سال، رسما از دستور کار نشستهای آژانس کنار گذاشته شده است. براساس گفته ایرنا در دستورکار منتشرشده از طرف دبیرخانه آژانس، موضوع ایران دیگر، نه در بخش برجام و نه در قالب گزارشهای مربوط به اجرای تعهدات ۲۲۳۱ حضور دارد. نام ایران صرفا در بخش مربوط به توافقنامه پادمان آمده؛ یعنی بازگشت پرونده به نقطهای که پیش از توافق ۲۰۱۵ قرار داشت؛ پیگیری در چارچوب انپیتی و پادمانهای جامع.
ادامه مطلب
نکته حائز اهمیت برای نشست شورای حکام آن است که بر اساس ادعاهای لورنس نورمن، خبرنگار وال استریت ژورنال، سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان در صورت عدم همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی ممکن است پرونده این کشور را حداکثر تا نوامبر به شورای امنیت ارجاع دهند. وی افزود که ایران نمیتواند تصور کند مسئله از بین رفته و این گروه تا ۱۲ ماه فرصت دارد قطعنامه عدم پایبندی ژوئن را به شورای امنیت منتقل کند.
ادامه مطلب
اگرچه گروسی در ظاهر سخن از «پرهیز از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت» گفته است، اما با نگاهی به سابقه مواضع او در قبال تهران، میتوان گفت این لفاظیها بیشتر شبیه هشداری ضمنی است تا تلاشی برای کاهش تنشها.
ادامه مطلب
جلال خوش چهره می نویسد: تبلیغات غرب از مفهومی به مراتب متفاوت از شکل آرامش انجمادی کنونی با تهران دارد. همین مهٌم لازم میکند که تهران هوش حسگر خود را فعالانه به کار گیرد و مغلوب تصاویر فریبنده نشود. هشیاری با داشتن هوش لازم مرز طولانی دارد. به هرحال پرسش به قوٌت خود باقی است: باید منتظر چه اتفاقی بود؟
ادامه مطلب
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس انرژی اتمی، در گفتوگو با روزنامه سوئیسی «ژنو سولوشن» و در پاسخ به این پرسش که «چرا ایران دوباره بازرسیهای بینالمللی را میپذیرد؟»، جملات معناداری به کار برد و در همین راستا عنوان کرد: «پس از جنگ ۱۲روزه، ایران میتوانست روابط خود با جامعه بینالمللی را قطع کند، از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای خارج شود و مانند کره شمالی به یک کشور طردشده تبدیل شود، اما این کار را نکرد.
ادامه مطلب
راهبرد واقعی اروپا، نه پیگیری حقوقی در شورای امنیت، بلکه تداوم فشار سیاسی از طریق رسانهها و نهادهای بینالمللی است؛ تلاشی برای حفظ اهرمهای باقیمانده از برجام در قالبی جدید. اما واقعیت این است که با پایان رسمی قطعنامه ۲۲۳۱، اروپا و آمریکا ناگزیر باید با این حقیقت کنار بیایند که دوران استفاده از ابزارهای حقوقی برجام برای اعمال فشار بر ایران به سر آمده است و موازنه جدید قدرت در شورای امنیت به گونهای رقم خورده که دیگر اجازه بازسازی آن گذشته را نمیدهد.
ادامه مطلب
کوروش احمدی می نویسد: بعد از انجام اسنپبک، یک سؤال مهم این است که آیا چین و روسیه میتوانند کمک مؤثری به ایران برای کاهش اثرات بازگشت قطعنامهها بکنند یا خیر. در سه زمینه در تئوری امکان چنین کمکی وجود دارد ۱- اجرانشدن شش قطعنامه اعادهشده، ۲- ایجاد مانع و اخلال در کار کمیته تحریم ۱۷۳۸ و پنل کارشناسی ۱۹۲۹ و ۳- جلوگیری از انجام اقدامات جدید از سوی شورای امنیت علیه ایران. توضیحاتی در این سه مورد به شرح زیر قابل ذکر است:
ادامه مطلب
شقایق لامعزاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تصویب تأسیس «شورای امنیت ملی» (Nationaler Sicherheitsrat – NSR) در ۲۷ اوت ۲۰۲۵ را باید یکی از مهمترین اصلاحات نهادی آلمان پس از جنگ جهانی دوم دانست. نهاد پیشین، «شورای امنیت فدرال» (Bundessicherheitsrat)، عمدتاً بر موضوع صادرات تسلیحات متمرکز بود و نقشی حاشیهای در سیاستگذاری امنیتی ایفا میکرد.
ادامه مطلب
بازگشت رسمی قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران در ساعت ۳:۳۰ بامداد دیروز یکشنبه، نقطه آغاز یک مرحله تازه در تقابل حقوقی و دیپلماتیک میان تهران و غرب است. از یکسو، ایالات متحده و تروئیکای اروپایی با تاکید بر فعالسازی مکانیسم اسنپبک، مدعی هستند تمامی تحریمهای تعلیقشده شورای امنیت دوباره برقرار شده و ایران موظف به اجرای کامل آنهاست. در سوی دیگر اما، ایران به همراه روسیه و چین این اقدام را فاقد وجاهت حقوقی میدانند و معتقدند روند بازگشت تحریمها ناقض نص صریح قطعنامه ۲۲۳۱ و تعهدات برجامی غرب است.
ادامه مطلب
بازگشت تحریمها عملا تروئیکا از روندهای آینده پیرامون پرونده هسته ای به حاشیه خواهد رفت. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به این تحولات تأکید کرده بود که «تروئیکای اروپایی با آغاز این بازی، نهتنها پیروز نخواهد شد، بلکه از روندهای دیپلماتیک آتی نیز کنار گذاشته خواهد شد.» با این حرف عراقچی، تقریبا مسجل خواهد شد که تروئیکا وظیفه تخریب دیپلماسی را انجام داده و دیگر کارکردی برای واشنگتن ندارند. و به طریق اولی، اهمیت خود را برای تهران هم از دست داده اند. لذا حلقه تصمیمگیری میان تهران، واشنگتن، مسکو و پکن محدودتر میشود.
ادامه مطلب
تصمیم شورای عالی امنیت ملی ایران و تعلیق همکاری با آژانس، هم به عنوان یک ابزار فشار و هم به عنوان یک ریسک بالقوه در مسیر دیپلماسی عمل میکند. موفقیت این استراتژی، وابسته به مدیریت هوشمندانه در جریان مذاکرات، بهرهگیری مناسب از فرصتهای سفر پزشکیان و تعامل دقیق با طرفهای اروپایی و آژانس است.
ادامه مطلب
سیدجلال دهقانی فیروزآبادی می گوید: بازبینی راهبرد هستهای ضرورتا به معنای تغییر دکترین هستهای و نظامیکردن برنامه اتمی کشور و ساخت بمب نیست. بازبینی راهبرد هستهای میتواند در قالب همین چند گامی که عنوان کردم معنا پیدا کند؛ یعنی کاهش همکاریها با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تداوم و تقویت ابهام هستهای و در نهایت، تعلیق عضویت و خروج از انپیتی. البته نهایتا بازبینی راهبرد هستهای میتواند تغییر دکترین هستهای به معنای نظامیشدن و ساخت بمب باشد، اما همانطور که گفتم و دوباره تأکید میکنم، این امر مستلزم نهایت دقت و سنجش تمام عواقب و تبعات آن است. اینجا باید تصمیمگیرندگان هزینه و فایده این اقدام را بررسی کنند.
ادامه مطلب
رضا نصری می گوید: بر اساس گزارشها (مانند گزارش آکسیوس، ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۵)، مهلت تعیینشده برای پیشرفت مذاکرات پایان اوت است. این نشان میدهد که تروئیکا قصد دارد تا آن تاریخ صبر کند، مگر اینکه پیش از آن پیشرفتی حاصل شود. با این حال، اگر تنشها افزایش یابد، ممکن است تصمیم به شروع زودتر بگیرند، اما در حال حاضر هیچ نشانهای از این موضوع وجود ندارد.
ادامه مطلب
محمود فاضلی نوشت: اقدامات خصمانه رژیم صهیونیستی در روزهای اخیر بیشک در تضاد با کنوانسیونهای ژنو، منشور ملل متحد و دیگر معاهدات بینالمللی است که بر لزوم حفاظت از جان غیرنظامیان و تأسیسات حیاتی در زمان درگیریها تأکید دارند. تأثیر این حملات در سراسر منطقه احساس شده است، به طوری که کشورهای همسایه، حریم هوایی خود را بسته و نیروهای امنیتی خود را به حالت آمادهباش قرار دادهاند. بسیاری از رهبران منطقهای این حمله را به عنوان نقض آشکار قوانین بینالمللی و تشدید تنشی که منطقه را به سمت درگیری و تنش بیشتر سوق میدهد، محکوم کردهاند.سازمان ملل و صیانت از صلح و امنیت بینالمللی
ادامه مطلب
در مجموع باید اذعان داشت که تشدید تنشها میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در آستانه نشست شورای حکام، نشاندهنده پیچیدگیهای دیپلماتیک در پرونده هستهای ایران است. یادداشت حقوقی تهران که ادعاهای آژانس درباره «جاسوسی» را رد کرده، بر تعهد ایران به حفظ حقوق خود در چارچوب NPT تأکید دارد. این واکنش، همراه با هشدارهای قاطع مقامات ایرانی به اروپا و آمریکا، نشان میدهد که تهران هرگونه فشار سیاسی را غیرقابل قبول میداند و آماده اقدامات متقابل است.
ادامه مطلب
سیاستگذاری خارجی و امنیتی روسیه به شدت متمرکز است و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری، تصمیمگیر نهایی در مسائل استراتژیک محسوب میشود. طبق گزارش آتلانتیک کانسیل (۲۰۱۹)، از زمان روی کار آمدن پوتین در سال ۲۰۰۰، فرآیند تصمیمگیری بهطور فزایندهای در اداره ریاستجمهوری متمرکز شده است و نهادهایی مانند دومای دولتی یا حتی شورای امنیت نقش مشورتی دارند.
ادامه مطلب
اعلام حضور تیم فنی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تهران و آغاز گفتوگوهای تخصصی با مقامات سازمان انرژی اتمی ایران، نشانهای روشن از تداوم و تقویت همکاریهای فنی میان ایران و این نهاد بینالمللی است. این رویداد، که در ادامه دیدارهای اخیر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، با مقامات ارشد ایرانی و مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان شکل گرفته، گامی مهم در مسیر تنشزدایی و حلوفصل اختلافات پادمانی محسوب میشود. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری هفتگی خود که دیروز دوشنبه برگزار شد، بر اهمیت این گفتوگوهای فنی و لزوم ایفای نقش حرفهای آژانس به دور از فشارهای سیاسی تأکید کرد. این گزارش به بررسی ابعاد مختلف این همکاری، از تمرکز بر جزئیات فنی تا تأثیر آن بر مذاکرات هستهای، جایگاه ایران در دیپلماسی بینالمللی، و پیشگیری از اقدامات ضدایرانی میپردازد، با نگاهی مثبت به سیاستهای تنشزدایانه ایران که به دنبال همکاری سازنده برای رفع اختلافات است
ادامه مطلب
رویترز در گزارشی به نقل از منابع دیپلماتیک اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد، امروز چهارشنبه (۲۲ اسفندماه)، در مورد افزایش ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران، جلسهای غیرعلنی تشکیل خواهد داد. این جلسه پشت درهای بسته برگزار میشود تا نمایندگان کشورهای عضو در فضایی محرمانه به بحث و تبادل نظر بپردازند. این رسانه افزود از میان ۱۵ عضو شورای امنیت، شش کشور شامل فرانسه، یونان، پاناما، کره جنوبی، انگلیس و ایالات متحده آمریکا، درخواست برگزاری این جلسه را دادهاند. این کشورها خواستار بررسی موضوع افزایش ذخایر اورانیوم ایران و پیامدهای احتمالی آن هستند.
ادامه مطلب
گفتوگوهای احتمالی ایران و اروپا در فرصت سه ماهه پیش رو تا نشست بعدی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بعید است که به نتیجهای ملموس و قابلتوجه برسد. چرا که باید چندین جنبه مختلف از این مذاکرات و شرایط پیچیده آن را در نظر بگیریم.اولین نکتهای که باید به آن توجه کرد، شرایط پیچیده روابط ایران و کشورهای اروپایی در سالهای اخیر است. با وجود تلاشهای دیپلماتیک مداوم و چندین دور گفتوگو، هیچکدام از این مذاکرات نتوانستهاند به توافقات پایداری منجر شوند. به عبارت دیگر، زمینههای تاریخی این مذاکرات نشان میدهد که مسیر رسیدن به یک توافق جامع و پایدار، بهویژه در حوزه هستهای، با چالشهای متعددی همراه بوده است. حالا این که در سه ماه آینده به یک نتیجه قطعی دست یابند، کار دشواری به نظر میرسد، چرا که مسائل هستهای ایران بهطور مستقیم با امنیت ملی این کشور و نیز با موقعیت سیاسی ایران در منطقه و جهان در ارتباط است.
ادامه مطلب
رضا نصری در گفت وگویی باور دارد؛ اینکه کشورهای اروپایی در نشست آتی شورای حکام برای احیای قطعنامههای پیشین شورای امنیت اقدام کنند یا نکنند، در نهایت به این بستگی دارد که تا چه اندازه مایلاند با تندرویهای ترامپ در زمینه فشار حداکثری همراه شوند. در اینجا بُعد حقوقی چندان مطرح نیست و موضوع کاملا «سیاسی» است و به رویکردی بستگی دارد که اروپا در قبال دولت جدید آمریکا اتخاذ خواهد کرد. به هر حال، ایران باید برای چنین سناریویی آماده باشد.
ادامه مطلب
باید دید با روندی که در نشست پایانی سال ۲۰۲۴ برای قطعنامه ۲۲۳۱ به عنوان ضامن اجرایی برجام طی شد و مواضعی که هر کدام از اعضا داشتند، طرفهای غربی و مشخصاً سه کشور اروپایی حاضر در توافق هستهای (آلمان، فرانسه و انگلستان) چه برنامهای در تعامل یا تقابل با تهران دارند؟ از همه مهمتر آنکه باید منتطر ماند با آغاز به کار دولت دونالد ترامپ از ۲۰ ژانویه سال جدی میلادی، چه مسیری برای پرونده هستهای رقم خواهد خورد؟ آیا به باور طیفی برلین، پاریس و لندن با حمایت ترامپ نهایتاً مسیر تهدید، ارعاب، افزایش فشار، فعال شدن مکانیسم ماشه و نهایتاً بازگشت قطع نامههای شورای امنیت را در دستور کار خواهند داش یا میتوان به مذاکره و راه حل دیپلماتیک امیدوار ماند؟ هرچند که باید اذعان داشت در صورت آغاز مذاکرات هم فرصت چندان زیادی برای تهران وجود ندارد. چون اروپاییها در نشست فصلی شورای حکام در اسفند ماه سال جاری (شمسی)، احتمالاً گامهای اولیه برای فعال کردن مکانیسم ماشه را بردارند و از سوی دیگر باید معترف بود که آخرین بازه زمانی برای رسیدن به یک راه حل جدی، مرداد ماه ۱۴۰۴ خواهد بود. آیا میتوان در این فرصت کوتاه به انبوهی از اختلافات جدی با غرب پایان داد؟
ادامه مطلب
در میانه تحولات خاورمیانه و در حالی که توجهات به سوریه معطوف است، نمایندههای انگلیس، آلمان و فرانسه در سازمان ملل طی نامهای به شورای امنیت که روز ششم دسامبر (۱۶ آذر) تنظیم شده است، از آمادگی خود برای فعال کردن مکانیسم ماشه به منظور بازگشت قطع نامه های شورای مانتی خبر دادن و مدعی شدند که، «تهران باید برنامه هستهای خود را کاهش دهد تا فضای سیاسی مساعد برای پیشرفت معنادار و یافتن راهحل از طریق مذاکره ایجاد کند.»
ادامه مطلب
مالک مصدق می نویسد: سرانجام پس از دیدار مجید تختروانچی و کاظم غریبآبادی با انریکه مورا، بعدازظهر روز جمعه به وقت ژنو، گفتوگوهای ایران با سه عضو اروپایی برجام (آلمان، فرانسه و انگلستان) در سطح معاونان وزارت امور خارجه برگزار شد. درهمینباره، غریبآبادی معاون وزیر خارجه ایران با اعلام خبر دیدار با نمایندگان آلمان، فرانسه و انگلیس، خبر داد که «طبق توافق قرار است در آینده نزدیک، گفتوگوهای دیپلماتیک ادامه پیدا کند». معاون دستگاه سیاست خارجی این را هم تصریح کرد که «یک دور دیگر از گفتوگوهای صریح با مدیران سیاسی فرانسه، آلمان و بریتانیا برگزار شد.
ادامه مطلب
براساس آنچه از پیش مطرح شد، کاظم غریبآبادی و مجید تختروانچی، به ترتیب معاون حقوقی و سیاسی وزیر امور خارجه ایران، با انریکه مورا در ژنو دیدار و گفتوگو کردند. دراینباره پنجشنبه شب (به وقت محلی ژنو) معاون دبیر کل سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا (مورا) با اشاره به محورهای ملاقات با معاونان وزیر امور خارجه کشورمان در ژنو تصریح کرد که مسئله هستهای ایران به راهحل دیپلماتیک نیاز دارد.
ادامه مطلب
همانطور که از قبل هم قابل پیشبینی بود، روز پنجشنبه هفته گذشته قطعنامه ضدایرانی سه کشور اروپایی عضو برجام (آلمان، فرانسه و انگلستان) با حمایت سیاسی ایالات متحده آمریکا در شورای حکام تصویب شد. به نوشته ایرنا، در این قطعنامه که با ۱۹ رأی موافق، ۱۲ رأی ممتنع و سه رأی مخالف (چین، روسیه و بورکینافاسو) به تصویب رسید، بدون اشاره به همکاریهای ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از تهران خواسته شده تا برای حلوفصل مسائل ادعایی پادمانی «اقدامات ضروری و فوری» صورت دهد.
ادامه مطلب
بعدازظهر دیروز چهارشنبه ۲۰ نوامبر (۳۰ آبان) به وقت تهران، نشست سهروزه فصلی شورای حکام آغاز به کار کرد. این نشست تا ۲۲ نوامبر (۲ آذر) ادامه خواهد داشت. به نوشته ایسنا، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سخنرانی آغازین خود در نشست فصلی شورای حکام، گزارشی را از برنامه هستهای ایران ارائه کرد. به گفته گروسی، «بعد از گزارش قبلیام، ذخایر اورانیوم با خلوص ۲۰ درصد و اورانیوم-۲۳۵ با خلوص ۶۰ درصد ایران افزایش داشته است».
ادامه مطلب